Informujemy, iż z powodu problemów technicznych z centralą telefoniczną mogą wystąpić problemy z uzyskaniem połączenia z Kancelarią.
W takich przypadkach prosimy o kontakt pod nr 536 407 694 lub mailowy adwokat@katarzynatryniszewska.pl. Za utrudnienia przepraszamy.

Obowiązek naprawienia tej samej szkody w wyroku karnym i cywilnym

Data publikacji: 30.08.2017r.

W sprawie cywilnej został wydany nakaz zapłaty przeciwko spółce z o.o. nakazujący zapłatę na rzecz powoda określonej kwoty. Prezesem spółki z o.o. pozwanej w tej sprawie, była osoba, następnie oskarżona o popełnienie na szkodę powoda, przestępstwa związanego z dochodzonym powyżej roszczeniem cywilnym (przywłaszczenie mienia ruchomego). W ramach procesu karnego spółka pokrzywdzona dochodziła od oskarżonego prezesa obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem (w trybie art. 46 § 1 k.k.). Gdy sprawa trafiła do Sądu Najwyższego w wyroku z 27 kwietnia 2017 r. (IV KK 111/17) stwierdzono, że doszło do naruszenia tzw. klauzuli antykumulacyjnej, przewidzianej obecnie w art. 415 § 1 zdanie drugie k.p.k. i powstania w obrocie prawnym dwóch tytułów egzekucyjnych – nakazu zapłaty w postępowaniu cywilnym i wyroku karnego z obowiązkiem naprawienia szkody. Sąd Najwyższy uznał, iż nie było celowe nakładanie w wyroku karnym obowiązku naprawienia szkody na podstawie art. 46 §1 kk wobec możliwości wyegzekwowania zasądzonego roszczenia z majątku oskarżonego w oparciu o podstawę z art. 299 ksh. Zachodzi bowiem łączność roszczenia o naprawienie szkody z art. 46 §1 kk z roszczeniem, o którym już prawomocnie orzeczono w postępowaniu cywilnym, gdyż oskarżony jako prezes zarządu spółki jest subsydiarnie odpowiedzialny za zobowiązanie spółki wynikające z tego samego roszczenia. Konieczne jest zapobieżenie funkcjonowaniu w obrocie prawnym tytułów egzekucyjnych wynikających z dochodzenia tego samego roszczenia w postępowaniu karnym i innym postępowaniu przewidzianym przez przepisy prawa. Jeżeli bowiem egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Na etapie postępowania egzekucyjnego istnieje zatem powiązanie roszczenia względem spółki z odpowiedzialnością członków zarządu za zobowiązania spółki, albowiem wierzyciel może wyegzekwować to roszczenie z majątku członków zarządu spółki

 

Art. 415. § 1. W razie skazania oskarżonego lub warunkowego umorzenia postępowania w wypadkach wskazanych w ustawie sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, obowiązek naprawienia, w całości lub w części, szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Nawiązki na rzecz pokrzywdzonego, obowiązku naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono. 
§ 2. Jeżeli orzeczony obowiązek naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę albo nawiązka orzeczona na rzecz pokrzywdzonego nie pokrywają całej szkody lub nie stanowią pełnego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, pokrzywdzony może dochodzić dodatkowych roszczeń w postępowaniu cywilnym. 
Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1749, z późn. zm.).
Art. 299. § 1. Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. 
§ 2. Członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. 
§ 3. Przepisy § 1 i § 2 nie naruszają przepisów ustanawiających dalej idącą odpowiedzialność członków zarządu. 
§ 4. Osoby, o których mowa w § 1, nie ponoszą odpowiedzialności za niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie, gdy prowadzona jest egzekucja przez zarząd przymusowy albo przez sprzedaż przedsiębiorstwa, na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli obowiązek złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości powstał w czasie prowadzenia egzekucji.
Ustawa z 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych  (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. 1578. z późn. zm.).
Art. 46. § 1. W razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; przepisów prawa cywilnego o możliwości zasądzenia renty nie stosuje się. 
§ 2. Jeżeli orzeczenie obowiązku określonego w § 1 jest znacznie utrudnione, sąd może orzec zamiast tego obowiązku nawiązkę w wysokości do 200 000 złotych na rzecz pokrzywdzonego, a w razie jego śmierci w wyniku popełnionego przez skazanego przestępstwa nawiązkę na rzecz osoby najbliższej, której sytuacja życiowa wskutek śmierci pokrzywdzonego uległa znacznemu pogorszeniu. W razie gdy ustalono więcej niż jedną taką osobę, nawiązki orzeka się na rzecz każdej z nich. 
§ 3. Orzeczenie odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie § 1 albo nawiązki na podstawie § 2 nie stoi na przeszkodzie dochodzeniu niezaspokojonej części roszczenia w drodze postępowania cywilnego.
Ustawa z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 1137, z późn. zm.)

 

(Podtytuł artykułu: Czy sąd karny może orzec o obowiązku naprawienia szkody, gdy orzekł o tym już sąd cywilny?)

wróć

phone