Brak porozumienia rodzicielskiego nie musi się już skończyć ograniczeniem władzy rodzicielskiej ojcu dziecka

Data publikacji: 10.08.2015r.

Obowiązujące rozwiązania zawarte w art. 58 i art. 107 k.r.o. powodują, że w przypadku braku porozumienia małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, sąd jest zmuszony do ograniczenia władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców. Regulacja ta zakłada automatyzm rozstrzygnięcia, co z jednej strony ogranicza zakres autonomii sędziowskiej, a z drugiej w wielu postępowaniach prowadzi do zaostrzenia konfliktów między rodzicami

- taka informacja została zamieszczona na stronie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, który w osobie Bronisława Komorowskiego w dniu 20 lipca 2015 r. podpisał ustawę z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 1062, druk sejmowy nr 3104).

W dniu 13 czerwca 2009 r. do kodeksu rodzinnego i opiekuńczo zostało wprowadzone tzw. porozumienie rodzicielskie (art. 58 §1a oraz art. 107 §2 k.r.o.). Pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, którzy żyli w rozłączeniu możliwe było wyłącznie, gdy przedstawili oni zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem oraz, gdy zasadne było oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka. W sytuacji braku takiego porozumienia, chociażby z powodu sprzeciwu jednego z rodziców, który w zasadzie, nawet nie musiał tłumaczyć dlaczego nie zgadza się na porozumienie rodzicielskie, sąd zmuszony był ograniczyć jednemu z rodziców, z którym dziecko nie zamieszkiwało na stałe, władzę rodzicielską.

Zdaniem Rzecznika Praw Dziecka od wejścia w życie nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w 2008 r. (wprowadziła ona znoszoną obecnie zasadę obligatoryjnego ograniczania praw jednemu z rodziców w razie braku porozumienia) widać niepokojącą tendencję do zmniejszania liczby orzeczeń o przyznawaniu wykonywania władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom. Według rzecznika w 2009 r. było tak w 41,5 proc. przypadków, zaś w 2012 r. już tylko w 33,3 proc. Ponieważ jednocześnie rosła liczba orzeczeń pozostawiających władzę rodzicielską tylko jednemu z rodziców, oznacza to kilkunastoprocentowy wzrost liczby dzieci niewychowywanych przez oboje rodziców. Z danych resortu sprawiedliwości za lata 2003-2012, które przytaczał Rzecznik wynika, że w ok. 60-63 proc. przypadków sądy przyznawały wykonywanie władzy rodzicielskiej matkom, zaś ojcom jedynie w 3,6-4,4 proc. przypadków.

– źródło: http://brpd.gov.pl/aktualnosci/kodeks-rodzinny-i-opiekunczy-znowelizowany

Nowelizacja powoduje, iż w braku porozumienia sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia. Jeżeli zatem dobro dziecka będzie przemawiało za utrzymaniem władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, chociażby z powodu nieuzasadnionego sprzeciwu ze strony drugiego rodzina na zawarcie porozumienie rodzicielskiego, sąd taką władzę obojgu rodzicom będzie mógł utrzymać.

Zmiany objęły również kodeks postępowania cywilnego. Możliwe będzie łączne rozpoznanie spraw o pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej ze sprawami o ustalenie kontaktów rodziców z dzieckiem, z uwagi na uchylenie przepisów o składzie ławniczym sądu w sprawach o pozbawienie i ograniczenie władzy rodzicielskiej, który nie występował przy rozpoznawaniu spraw o kontakty z dzieckiem.

Kolejna zmiana została wprowadzona do art. 582 [1] k.p.c., który reguluje zasady wykonywania ustalonych przez sąd kontaktów z dzieckiem. Zmiana nie obejmuje jednak zasad ustalania kontaktów, gdyż te określa art. 113 i następne k.r.o. Dodany do art. 585[1] §4 stanowi, iż: Przepis §3 stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach. Zmiana ta może zostać określona jako wprowadzenie tzw. opieki naprzemiennej nad dzieckiem, gdzie dziecko przebywa z każdym z rodziców przez powtarzające się okresy w trakcie miesiąca czy roku. Zmiana oznacza tyle, że w razie uzasadnionej obawy naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia o kontaktach przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, lub osobę uprawnioną do kontaktu z dzieckiem albo osobę, której tego kontaktu zakazano, sąd opiekuńczy może zagrozić nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, stosownie do zasad określonych w art. 598[15]. Kolejna analogiczna zmiana została wprowadzona przez dodany art. 598[22] k.p.c., który dotyczy zasad egzekucji wykonywania kontaktów z dzieckiem i sankcji pieniężnych za naruszenie obowiązków w przedmiocie kontaktów z dzieckiem oraz do art. 756[2] §2 k.p.c., który dotyczy zasad zabezpieczania ustalonych przez sąd kontaktów w toku postępowania (w ramach postępowania zabezpieczającego). 

Ustawa ma wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia, czyli 29 sierpnia 2015 r. 

stan prawny na dzień publikacji artykułu | publikacja: 2015-08-10

Art. 1 i 2:

W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r. poz. 583) wprowadza się następujące zmiany:

1) w art. 58:

a) § 1 i 1a otrzymują brzmienie:

"§ 1. W wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków i kontaktach rodziców z dzieckiem oraz orzeka, w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 1a. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.",

b) po § 1a dodaje się § 1b w brzmieniu:

"§ 1b. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.";

2) art. 107 otrzymuje brzmienie:

"Art. 107. § 1. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom żyjącym w rozłączeniu, sąd opiekuńczy może ze względu na dobro dziecka określić sposób jej wykonywania i utrzymywania kontaktów z dzieckiem. Sąd pozostawia władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili zgodne z dobrem dziecka pisemne porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia.

§ 2. W braku porozumienia, o którym mowa w § 1, sąd, uwzględniając prawo dziecka do wychowania przez oboje rodziców, rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem. Sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka, jeżeli dobro dziecka za tym przemawia.

§ 3. Na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.".

Art. 2.

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 101, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:

1) art. 509 otrzymuje brzmienie:

"Art. 509. Sprawy o przysposobienie w pierwszej instancji sąd rozpoznaje w składzie jednego sędziego i dwóch ławników.";

2) w art. 582[1] dodaje się § 4 w brzmieniu:

"§ 4. Przepis § 3 stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.";

3) w księdze drugiej w tytule II w dziale II w rozdziale 2 w oddziale 6 po art. 59821 dodaje się art. 598[22] w brzmieniu:

"Art. 598[22]. Przepisy niniejszego oddziału stosuje się odpowiednio do orzeczenia, w którym sąd określił, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach.";

4) art. 756[2] otrzymuje brzmienie:

"Art. 756[2]. § 1. Uwzględniając wniosek o zabezpieczenie przez uregulowanie:

1) stosunków na czas trwania postępowania,

2) sposobów kontaktów z dzieckiem,

3) sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnim dzieckiem w ten sposób, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach

- sąd, na wniosek uprawnionego, może w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego na wypadek naruszenia obowiązków określonych w tym postanowieniu.

§ 2. Przepisy art. 1050[1] i art. 1051[1], a jeżeli zabezpieczenie polega na uregulowaniu sposobu kontaktów z dzieckiem albo ustaleniu, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach - przepis art. 582[1] § 3, stosuje się odpowiednio.".

ustawa z 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. poz. 1062).

wróć

phone